Η ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΣΤΟΝ 21ο ΑΙΩΝΑ.
Στατιστική ανάλυση από το Pew research center.
Τον περασμένο αιώνα, ο ορθόδοξος χριστιανικός πληθυσμός σε όλο τον κόσμο έχει υπερδιπλασιαστεί και τώρα ανέρχεται σε περίπου 260 εκατομμύρια. Μόνο στη Ρωσία ξεπέρασε τα 100 εκατομμύρια, μια απότομη αναζωπύρωση μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης.
Ωστόσο, παρά τις αυξήσεις σε απόλυτους αριθμούς, οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί μειώνονται ως ποσοστό του συνολικού χριστιανικού πληθυσμού - και του παγκόσμιου πληθυσμού - λόγω της πολύ ταχύτερης αύξησης μεταξύ των Προτεσταντών, των Καθολικών και των μη Χριστιανών. Σήμερα, μόνο το 12% των χριστιανών σε όλο τον κόσμο είναι ορθόδοξοι, σε σύγκριση με περίπου 20% πριν από έναν αιώνα. Και το 4% του συνολικού παγκόσμιου πληθυσμού είναι Ορθόδοξοι, σε σύγκριση με το 7% το 1910.
Η γεωγραφική κατανομή της Ορθοδοξίας διαφέρει επίσης από τις άλλες μεγάλες χριστιανικές παραδόσεις του 21ου αιώνα. Το 1910 - λίγο πριν από τα γεγονότα του 'Παγκοσμίου Πολέμου, η μπολσεβίκικη επανάσταση στη Ρωσία και η διάλυση πολλών ευρωπαϊκών αυτοκρατοριών - και οι τρεις κύριοι κλάδοι του Χριστιανισμού (Ορθοδοξία, Καθολικισμός και Προτεσταντισμός) επικεντρώνονταν κατά κύριο λόγο στην Ευρώπη. Έκτοτε, οι Καθολικοί και οι Προτεστάντες έχουν επεκταθεί πολύ έξω από την ήπειρο, ενώ η Ορθοδοξία παραμένει σε μεγάλο βαθμό στην Ευρώπη. Σήμερα, σχεδόν τέσσερις στους πέντε Ορθόδοξους Χριστιανους (77%) ζουν στην Ευρώπη, μια σχετικά μέτρια αλλαγή από έναν αιώνα πριν (91%). Αντίθετα, μόνο το ένα τέταρτο των Καθολικών (24%) και το ένα όγδοο των Προτεσταντών (12%) ζουν σήμερα στην Ευρώπη, από το εκτιμώμενο 65% και το 52% αντίστοιχα, το 1910. 1
Η μειούμενη μερίδα της Ορθοδοξίας στον παγκόσμιο χριστιανικό πληθυσμό συνδέεται με τις δημογραφικές τάσεις στην Ευρώπη, η οποία έχει χαμηλότερα συνολικά ποσοστά γονιμότητας και μεγαλύτερο πληθυσμό από τις αναπτυσσόμενες περιοχές του κόσμου, όπως η Αφρική νοτίως της Σαχάρας, η Λατινική Αμερική και η Νότια Ασία. Ο πληθυσμός της Ευρώπης συρρικνώνεται εδώ και καιρό ως μέρος του συνολικού πληθυσμού του κόσμου και, κατά τις επόμενες δεκαετίες, προβλέπεται να μειωθεί και σε απόλυτους αριθμούς.
Ιστορικά, η παρουσία του αποκαλούμενου Ορθόδοξου Χριστιανισμού στις σλαβικές περιοχές της Ανατολικής Ευρώπης χρονολογείται στον 9ο αιώνα, όταν, σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, οι ιεραπόστολοι από την πρωτεύουσα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας Κωνσταντινούπολη ήρθαν στην Ευρώπη. Η Ορθοδοξία πρωτοεμφανίστηκε στη Βουλγαρία, τη Σερβία και τη Μοραβία (η οποία είναι τώρα μέρος της Τσεχικής Δημοκρατίας) και στη συνέχεια, από τον 10ο αιώνα, στη Ρωσία. Μετά το Μεγάλο Σχίσμα μεταξύ των ανατολικών (ορθοδόξων) εκκλησιών και της Δυτικής (Καθολικής) εκκλησίας το 1054, η Ορθόδοξη ιεραποστολική δραστηριότητα επεκτάθηκε στη Ρωσική Αυτοκρατορία από το 1300 μέχρι το 1800. 2
Ενώ η Ορθοδοξία διασκορπίστηκε σε ολόκληρη την ευρασιατική ξηρά, οι προτεσταντικοί και καθολικοί ιεραπόστολοι από τη Δυτική Ευρώπη πήγαν στο εξωτερικό, διασχίζοντας τη Μεσόγειο και τον Ατλαντικό. Οι πορτογαλικές, ισπανικές, ολλανδικές και βρετανικές αυτοκρατορίες έφεραν μεταξύ άλλων τον Δυτικό χριστιανισμό (Καθολικισμό και Προτεσταντισμό) στην Υποσαχάρια Αφρική, την Ανατολική Ασία και την Αμερική - περιοχές που κατά τον 20ό αιώνα παρουσίασαν πολύ ταχύτερη αύξηση του πληθυσμού από την Ευρώπη. Γενικά, η ορθόδοξη ιεραποστολική δραστηριότητα έξω από την Ευρασία ήταν λιγότερο έντονη, αν και οι ορθόδοξες εκκλησίες διατηρήθηκαν στους αιώνες στη Μέση Ανατολή και οι Ορθόδοξοι ιεραπόστολοι κέρδισαν ορισμένους πιστούς σε τόπους όπως η Ινδία, η Ιαπωνία, η Ανατολική Αφρική και η Βόρεια Αμερική. 3
Σήμερα, ο μεγαλύτερος ορθόδοξος χριστιανικός πληθυσμός εκτός της Ανατολικής Ευρώπης βρίσκεται στην Αιθιοπία. Η αιώνων αιθιοπική ορθόδοξη εκκλησία Tewahedo εκτιμάται ότι έχει 36 εκατομμύρια υποστηρικτές, σχεδόν το 14% του συνολικού ορθόδοξου πληθυσμού του κόσμου. Αυτό το Ανατολικό Αφρικανικό κατάστρωμα της Ορθοδοξίας αντικατοπτρίζει δύο γενικές τάσεις. Πρώτον, ο ορθόδοξος χριστιανικός του πληθυσμός έχει αυξηθεί πολύ ταχύτερα από ό, τι στην Ευρώπη τα τελευταία 100 χρόνια. Και, δεύτερον, οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί στην Αιθιοπία είναι πιο δεμένοι με την θρησκεία από τους ορθόδοξους χριστιανούς στην Ευρώπη. Αυτό συμβαδίζει με ένα ευρύτερο πρότυπο στο οποίο οι Ευρωπαίοι, κατά μέσο όρο, έχουν λιγότερο θρησκευτική δέσμευση από τους λαούς της Λατινικής Αμερικής και της υποσαχάριας Αφρικής , σύμφωνα με έρευνες του Pew Research Center.
Οι ορθόδοξοι χριστιανοί στην πρώην Σοβιετική Ένωση αναφέρουν γενικά τα χαμηλότερα επίπεδα σεβασμού στην πίστη τους, ίσως αντανακλώντας την κληρονομιά της σοβιετικής καταστολής της θρησκείας. Στη Ρωσία, για παράδειγμα, μόλις το 6% των ενήλικων ορθόδοξων χριστιανών λένε ότι παρακολουθούν εκκλησία τουλάχιστον εβδομαδιαίως, το 15% λέει ότι η θρησκεία είναι "πολύ σημαντική" στη ζωή τους και το 18% λέει ότι προσεύχονται καθημερινά. Άλλες πρώην σοβιετικές δημοκρατίες εμφανίζουν παρόμοια χαμηλά επίπεδα θρησκευτικής τήρησης. Μαζί, αυτές οι χώρες φιλοξενούν την πλειοψηφία των Ορθοδόξων Χριστιανών του κόσμου.
Σε έντονη αντίθεση, οι ορθόδοξοι χριστιανοί στην Αιθιοπία αναφέρουν σημαντικά υψηλότερη θρησκευτική τήρηση, όπως και με άλλους χριστιανούς (συμπεριλαμβανομένων των Καθολικών και Προτεσταντών) σε όλη την υποσαχάρια Αφρική . Σχεδόν όλοι οι ορθόδοξοι Χριστιανοί της Αιθιοπίας λένε ότι η θρησκεία είναι πολύ σημαντική γι 'αυτούς, ενώ περίπου τα τρία τέταρτα πηγαίνουν στην εκκλησία εβδομαδιαίως ή συχνότερα (78%) και περίπου τα δύο τρίτα λένε ότι προσεύχονται καθημερινά (65%).
Οι ορθόδοξοι χριστιανοί που ζουν στην Ευρώπη έξω από την πρώην Σοβιετική Ένωση παρουσιάζουν κάπως υψηλότερα επίπεδα θρησκευτικής τήρησης από εκείνους στις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες, αλλά εξακολουθούν να είναι πολύ λιγότερο δεμένοι με την θρησκεία από την Ορθόδοξη κοινότητα της Αιθιοπίας. Στη Βοσνία, για παράδειγμα, το 46% των ορθόδοξων χριστιανών λένε ότι η θρησκεία είναι πολύ σημαντική στη ζωή τους, ενώ το 10% λέει ότι επισκέπτονται την εκκλησία εβδομαδιαίως ή πιο συχνά και το 28% αναφέρει ότι προσεύχονται καθημερινά.
Οι ορθόδοξοι Χριστιανοί στις Ηνωμένες Πολιτείες, που αποτελούν περίπου το 0,5% του συνολικού πληθυσμού των ΗΠΑ και περιλαμβάνουν πολλούς μετανάστες, εμφανίζουν μέτρια επίπεδα θρησκευτικής τήρησης, χαμηλότερα από ό, τι στην Αιθιοπία, αλλά υψηλότερα από τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, τουλάχιστον με ορισμένα μέτρα. Περίπου το ήμισυ (52%) των ορθόδοξων χριστιανών ενηλίκων στις Ηνωμένες Πολιτείες λέει ότι η θρησκεία είναι πολύ σημαντική για αυτούς, περίπου το ένα τρίτο (31%) αναφέρουν ότι επισκέπτονται την εκκλησία εβδομαδιαίως ή περισσότερο και μια μικρή πλειοψηφία λέει ότι προσεύχονται καθημερινά 57%).
Μια σχεδόν καθολική πρακτική μεταξύ των Ορθοδόξων χριστιανών είναι η λατρεία των θρησκευτικών εικόνων. Οι περισσότεροι Ορθόδοξοι Χριστιανοί σε όλο τον κόσμο λένε ότι κρατούν εικόνες ή άλλα ιερά πρόσωπα στα σπίτια τους.
Στην πραγματικότητα, η ύπαρξη εικόνων συγκαταλέγεται στους λίγους δείκτες θρησκευτικότητας στους οποίους οι ορθόδοξοι Χριστιανοί της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης ξεπερνούν τους ορθόδοξους Αιθίοπες σε έρευνες. Σε 14 χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης και αλλού στην Ευρώπη με μεγάλους ορθόδοξους πληθυσμούς, το μερίδιο των Ορθοδόξων Χριστιανών που λένε ότι έχουν εικονίδια στο σπίτι είναι 90%, ενώ στην Αιθιοπία το ποσοστό είναι 73%.
Αυτά είναι τα βασικά ευρήματα μιας νέας μελέτης του Pew Research Center για τον Ορθόδοξο Χριστιανισμό σε όλο τον κόσμο. Τα στοιχεία αυτής της έκθεσης προέρχονται από ποικίλες έρευνες και άλλες πηγές. Στοιχεία για τις θρησκευτικές πεποιθήσεις και πρακτικές των Ορθοδόξων Χριστιανών σε εννέα χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης και σε πέντε άλλες χώρες στην Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, προέρχονται από έρευνες που πραγματοποιήθηκαν από το Κέντρο Έρευνας Pew το 2015-2016. Επιπλέον, το Κέντρο διαθέτει πρόσφατα στοιχεία για πολλές (αν και όχι όλες) από τις ίδιες ερωτήσεις έρευνας μεταξύ ορθόδοξων χριστιανών στην Αιθιοπία και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Μαζί, αυτές οι έρευνες καλύπτουν συνολικά 16 χώρες, οι οποίες αντιπροσωπεύουν συλλογικά περίπου το 90% του εκτιμώμενου παγκόσμιου ορθόδοξου πληθυσμού. Επιπλέον, οι εκτιμήσεις πληθυσμού είναι διαθέσιμες για όλες τις χώρες βάσει πληροφοριών που συγκεντρώθηκαν για την έκθεση του κέντρου ερευνών Pew του 2011 " Global Christianity " και την έκθεση του 2015 " Το μέλλον των παγκόσμιων θρησκειών: Προβλέψεις ανάπτυξης πληθυσμού, 2010-2050 ".
Μεγάλη υποστήριξη μεταξύ των Ορθοδόξων για τις διδασκαλίες της εκκλησίας σχετικά με την ιεροσύνη, το διαζύγιο
Αν και ποικίλλουν ευρέως στα επίπεδα θρησκευτικής τήρησης τους, οι ορθόδοξοι χριστιανοί σε όλο τον κόσμο είναι εν πολλοίς ενωμένοι στην επιβεβαίωσή τους για ορισμένες διακεκριμένες εκκλησιαστικές πολιτικές και διδασκαλίες.
Σήμερα, οι πλειοψηφίες των Ορθοδόξων χριστιανών σε κάθε χώρα που ερωτήθηκε λένε ότι ευνοούν την τρέχουσα πρακτική της εκκλησίας τους να επιτρέπουν στους παντρεμένους άνδρες να γίνουν ιερείς, πράγμα που έρχεται σε αντίθεση με τη γενική απαίτηση της καθολικής εκκλησίας (Οι Καθολικοί σε κάποιες χώρες προτιμούν να επιτρέπουν σε παντρεμένους ιερείς · στις Ηνωμένες Πολιτείες, για παράδειγμα, το 62% των Καθολικών λέει ότι η Καθολική Εκκλησία πρέπει να επιτρέψει στους ιερείς να παντρευτούν .)
Ομοίως, οι περισσότεροι Ορθόδοξοι Χριστιανοί λένε επίσης ότι υποστηρίζουν τη στάση της εκκλησίας στην αναγνώριση του διαζυγίου, η οποία επίσης διαφέρει από τη θέση των Καθολικών.
Οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί ευνοούν επίσης ευρέως ορισμένες εκκλησιαστικές θέσεις που ευθυγραμμίζονται με εκείνες της Καθολικής Εκκλησίας, όπως η απαγόρευση της χειροτονίας των γυναικών. Στην πραγματικότητα, φαίνεται να υπάρχει μεγαλύτερη συμφωνία με αυτή τη θέση στην Ορθοδοξία παρά στο εσωτερικό του καθολικισμού, όπου οι πλειοψηφίες σε ορισμένες περιοχές λένε ότι οι γυναίκες πρέπει να είναι σε θέση να γίνουν ιερείς. Για παράδειγμα, στη Βραζιλία, η οποία έχει τον μεγαλύτερο καθολικό πληθυσμό στον κόσμο, οι περισσότεροι Καθολικοί λένε ότι η Καθολική Εκκλησία πρέπει να επιτρέψει την γυναικεία χειροτονία (78%). Ομοίως, στις Ηνωμένες Πολιτείες, το 59% των Καθολικώνλέει ότι η Καθολική Εκκλησία πρέπει να επιτρέπει τις γυναίκες ιερείς.
Η ορθόδοξη άποψη διαχωρίζεται στενά από το ζήτημα της γυναικείας χειροτονίας στη Ρωσία και σε ορισμένες άλλες χώρες, αλλά σε καμία χώρα που ερευνήθηκε δεν υποστηρίζει η πλειοψηφία των ορθόδοξων χριστιανών να χειροτονούν τις γυναίκες ως ιερείς. (Στη Ρωσία και σε ορισμένες άλλες χώρες, περίπου το ένα πέμπτο ή περισσότερο των ερωτηθέντων δεν εκφράζουν γνώμη σχετικά με τη χειροτονία των γυναικών).
Οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί είναι επίσης εν πολλοίς ενωμένοι ενάντια στην ιδέα να πραγματοποιεί η εκκλησία γάμους ομοφυλοφίλων ( βλ. Κεφάλαιο 3 ).
Συνολικά, οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί βλέπουν άφθονο κοινό έδαφος μεταξύ της πίστης τους και του καθολικισμού. Όταν ρωτήθηκαν αν η Ορθοδοξία και ο Ρωμαιοκαθολικισμός «έχουν πολλά κοινά» ή «είναι πολύ διαφορετικά», οι περισσότεροι Ορθόδοξοι Χριστιανοί στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη απαντούν ότι έχουν πολλά κοινά. Από την πλευρά τους, οι Καθολικοί στην περιοχή τείνουν επίσης να βλέπουν τις δύο παραδόσεις τόσο παρόμοιες όσο και διαφορετικές.
Αλλά αυτή η αντιληπτή συγγένεια πηγαίνει μόνο μέχρι ένα σημείο. Υπάρχει περιορισμένη υποστήριξη μεταξύ των Ορθοδόξων Χριστιανών για «επανένωση» με τους Ρωμαιοκαθολικούς. Το τυπικό σχίσμα λόγω θεολογικών και πολιτικών διαφορών έχει διαιρέσει την Ανατολική Ορθοδοξία και τον Ρωμαιοκαθολικισμό από το έτος 1054. Ενώ ορισμένοι κληρικοί και από τις δύο πλευρές έχουν προσπαθήσει για μισό αιώνα για να προωθήσουν τη συμφιλίωση, η άποψη ότι οι εκκλησίες πρέπει να επανενωθούν είναι μια μειοψηφική θέση σε όλη την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. 4
Στη Ρωσία, μόνο ένας στους έξι Ορθόδοξους Χριστιανούς (17%) δηλώνουν ότι θέλουν την Ανατολική Ορθοδοξία να είναι σε επικοινωνία με την Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, το χαμηλότερο επίπεδο υποστήριξης της συμφιλίωσης που βρέθηκε σε οποιονδήποτε από τους εθνικούς ορθόδοξους πληθυσμούς που ερωτήθηκαν. Μόνο σε μία χώρα, τη Ρουμανία, η πλειονότητα των ερωτηθέντων (62%) εκφράζουν την υποστήριξή τους για την επανένωση των ανατολικών και δυτικών εκκλησιών. Σε ολόκληρη την περιοχή, πολλοί ορθόδοξοι χριστιανοί αρνούνται να απαντήσουν σε αυτό το ερώτημα, ίσως αντανακλώντας την έλλειψη εξοικείωσης με το ζήτημα ή την αβεβαιότητα σχετικά με το τι θα συνεπαγόταν η κοινωνία μεταξύ των δύο εκκλησιών.
Αυτό το μοτίβο μπορεί να συνδέεται με την επιφυλακτικότητα της παπικής εξουσίας από τους ορθόδοξους Χριστιανούς. Ενώ οι περισσότεροι Ορθόδοξοι Χριστιανοί στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη λένε ότι ο πάπας Φραγκίσκος βελτιώνει τις σχέσεις μεταξύ Καθολικών και Ορθοδόξων χριστιανών, πολύ λιγότεροι εκφράζουν θετική γνώμη για τον Φράνσις συνολικά. Οι απόψεις για το θέμα αυτό μπορεί επίσης να συνδέονται με γεωπολιτικές εντάσεις μεταξύ Ανατολικής και Δυτικής Ευρώπης. Οι ορθόδοξοι χριστιανοί στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη τείνουν να προσανατολίζονται, τόσο πολιτικά όσο και θρησκευτικά, προς τη Ρωσία , ενώ οι Καθολικοί στην περιοχή γενικά κοιτούν προς τη Δύση.
Συνολικά, στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, η ορθόδοξη υποστήριξη για συμφιλίωση με τον καθολικισμό είναι περίπου τόσο υψηλή όσο η καθολική υποστήριξη γι 'αυτό. Όμως, σε χώρες με σημαντικά μερίδια τόσο των Ορθοδόξων Χριστιανών όσο και των Καθολικών, οι Καθολικοί τείνουν να υποστηρίζουν περισσότερο την επιστροφή στην κοινωνία με την Ανατολική Ορθοδοξία. Για παράδειγμα, στη Βοσνία, η πλειοψηφία των καθολικών (68%) ευνοούν την κοινωνία, σε σύγκριση με μια μειοψηφία (42%) ορθόδοξων χριστιανών. Ένα παρόμοιο μοτίβο παρατηρείται στην Ουκρανία και τη Λευκορωσία.
Άλλα βασικά ευρήματα αυτής της έκθεσης είναι τα εξής:
- Οι ορθόδοξοι Χριστιανοί στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη ευνοούν ευρέως την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος για τις μελλοντικές γενιές, ακόμα και αν αυτό μειώνει την οικονομική ανάπτυξη. Εν μέρει, αυτή η άποψη μπορεί να αντικατοπτρίζει την περιβαλλοντική στάση του Πατριάρχη Βαρθολομαίου της Κωνσταντινούπολης , που θεωρείται θεολογική αρχή στην Ανατολική Ορθοδοξία. Αλλά ο περιβαλλοντισμός φαίνεται να είναι ευρέως διαδεδομένος και σε ολόκληρη την περιοχή της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης στο σύνολό της. Πράγματι, η πλειονότητα των Καθολικών στην περιοχή λέει επίσης ότι το φυσικό περιβάλλον πρέπει να προστατεύεται, ακόμα και αν αυτό μειώνει την οικονομική ανάπτυξη. (Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. Κεφάλαιο 4 ).
- Οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί των ΗΠΑ δέχονται περισσότερο την ομοφυλοφιλία από ό, τι οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και την Αιθιοπία. Περίπου οι μισοί Αμερικανοί ορθόδοξοι Χριστιανοί (54%) δήλωσαν ότι ο γάμος ομοφυλοφίλων θα έπρεπε να είναι νόμιμος σε μια έρευνα του 2014. Συγκριτικά, η μεγάλη πλειοψηφία των Ορθοδόξων χριστιανών σε όλη την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη αντιτίθενται στον γάμο του ιδίου φύλου.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου