Οι ψευδαισθήσεις ενός μυστικού συμφώνου – Σκέψεις για μια μελλοντική αυτονομία των Ρωμηών της Μ. Ανατολής.

Η Συμφωνία Σάικς–Πικό (Sykes–Picot Agreement, Accords Sykes-Picot) ήταν ένα μυστικό σύμφωνο που συνήφθη τον Μάιο του 1916, ανάμεσα στο Η.Β. και την Γαλλία και είχε και τη συναίνεση της Ρωσίας. Με αυτό μοιράζονταν σε σφαίρες επιρροής και ελέγχου της Μεγάλης Βρετανίας, της Γαλλίας και αρχικά και της Ρωσίας, εδάφη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στη σημερινή Τουρκία, τη Μέση Ανατολή, το Ιράκ και την Συρία.

Το σύμφωνο αυτό ήταν το προπέτασμα που οδήγησε στην διακήρυξη Μπάλφουρ, η οποία γιγάντωσε τον Αραβικό εθνικισμό, κάτι που πληρώνει η περιοχή της Μέσης Ανατολής μέχρι και σήμερα.

Η συμφωνία Sykes–Picot ωστόσο είναι πλέον ουσιαστικά νεκρή και, όσο πιο γρήγορα την αφήσει η παγκόσμια κοινότητα στην άκρη, τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητές να σφυρηλατήσει μια πραγματική, διαρκή ειρήνη στην περιοχή.

Για πάνω από έναν αιώνα, η Δύση λειτουργούσε με την ψευδαίσθηση ότι χώρες όπως η Συρία, το Ιράκ, το Ιράν και ο Λίβανος είναι συνεκτικά, κυρίαρχα έθνη-κράτη. Στην πραγματικότητα, είναι τεχνητά κατασκευάσματα, γραμμές που χάραξαν Βρετανοί και Γάλλοι διπλωμάτες το 1916 χωρίς να λαμβάνουν υπόψη το ανθρώπινο, θρησκευτικό και φυλετικό τοπίο της περιοχής. Αυτό που άφησε πίσω της η Συμφωνία Sykes–Picot ήταν αποικιακές φυλακές. Πολιτικά κατασκευάσματα που ανάγκαζαν αντίπαλες αιρέσεις, εθνοτικές ομάδες και ιστορικούς εχθρούς να μοιράζονται μια σημαία, συνήθως υπό τη βάναυση διακυβέρνηση ενός δικτάτορα που υποστηρίζεται από μια κυρίαρχη φατρία.

Αυτό το δομικό ψέμα έχει προκαλέσει καταστροφές σε αμέτρητες κοινότητες και ειδικά στους Ρωμηούς. Οι ρίζες τους στη Μέση Ανατολή προηγούνται του Ισλάμ κατά αιώνες, ωστόσο έχουν δεχθεί αδιάκοπες διώξεις, εκτοπισμούς και, σε πολλές περιπτώσεις, δολοφονίες. Από τη Βηθλεέμ μέχρι τις κάποτε ακμάζουσες κοινότητες του Ιράκ, της Συρίας, του Λιβάνου και της Αιγύπτου, η ιστορία είναι τραγικά συνεπής. Καθώς η διακυβέρνηση που βασίζεται στην ταυτότητα κατέρρευσε και η ισλαμική τυραννία ανέκαμψε, οι Ρωμηοί και γενικότερα όλοι οι Χριστιανοί έμειναν εκτεθειμένοι, ανυπεράσπιστοι και γίνονται ολοένα και πιο ανεπιθύμητοι.

Οι φρικαλεότητες είναι τεκμηριωμένες: οι γενοκτονίες των Ποντίων, των Αρμενίων και των Ασσυρίων υπό τους Οθωμανούς, το κάψιμο εκκλησιών στην Αίγυπτο και οι εκστρατείες εθνοκάθαρσης του ISIS στη Συρία. Αυτά δεν είναι μεμονωμένα περιστατικά. Είναι συμπτώματα ενός αποτυχημένου δυτικού πλαισίου που στηρίζει τα αυταρχικά ισλαμικά έθνη-κράτη ενώ αγνοεί τις αυτόχθονες ταυτότητες που υπάρχουν σε αυτά. Ο διωγμός των Ρωμηών σε αυτά τα εδάφη δεν είναι τυχαίος. Είναι η άμεση συνέπεια του να είναι κανείς παγιδευμένος σε ισλαμικές κοινωνίες που ούτε εφαρμόζουν ούτε προστατεύουν τον θρησκευτικό πλουραλισμό.

Μέχρι η Δύση να υιοθετήσει μια περιφερειακή αναδιάρθρωση βασισμένη στην εθνική και θρησκευτική αυτονομία, αυτές οι κοινότητες θα συνεχίσουν να εξαφανίζονται.

Εν τω μεταξύ, οι δυτικές χώρες νομιμοποιούν παρατάξεις που συνδέονται με την Αλ Κάιντα, όπως αυτή του Αλ-Τζολανί στην Ιντλίμπ. Μιλούν για ένα ενωμένο Ιράκ, ενώ αγνοούν την de facto κατοχή της Τουρκίας και την επιθετικότητά της εναντίον των Κούρδων. 

Η έννοια των ενιαίων αραβικών εθνών-κρατών έχει αποτύχει. Το μόνο βιώσιμο μέλλον βρίσκεται σε ένα περιφερειακό πλαίσιο που υποστηρίζει ένα μωσαϊκό αυτόνομων εθνοτικών και θρησκευτικών περιοχών, καθεμία με δικαίωμα αυτοδιάθεσης και προστασίας. Οι Ρωμηοί, ως αυτόχθονες και πνευματικοί κληρονόμοι της περιοχής, που έχουν υποφέρει αρκετά από καθεστώτα που τους βλέπουν ως απειλή και τους καταδιώκουν, πρέπει να έχουν την δική τους αυτονομία και οφείλει η Ελλάδα να υποστηρίξει αυτήν την προοπτική.

Η Μέση Ανατολή που θα αναδυθεί αργά η γρήγορα από τα ερείπια του συμφώνου Sykes–Picot θα έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά. Θα είναι αποκεντρωμένη. Και εμείς θα πρέπει να είμαστε εκεί για να υπερασπιστούμε την ιδέα της Ρωμηοσύνης ενεργά.

Χριστόδουλος Μολύβας